vanbao
03-16-2009, 01:33 PM
Lâu nay, khi nói đến cù lao Bình Hoà Phước, mọi người nghĩ ngay đến một vùng quê sông nước hữu tình, bốn mùa cây trái sum suê, là điểm đến của du khách xa gần. Người nông dân miệt vườn cù lao còn nổi tiếng năng động trong sản xuất, nhất là việc cung cấp giống cây trồng chất lượng cao. Những năm gần đây, ấp Phước Định 2, xã Bình Hoà Phước nổi tiếng là địa chỉ cung cấp mai vàng cho rất nhiều nơi như Tiền Giang, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Cà Mau, TPHCM…
Ấp Phước Định 2 nằm phía bờ Bắc sông Cổ Chiên, có quốc lộ 57 đi qua nên thuận tiện giao thông đường thủy lẫn đường bộ. Từ Thị xã Vĩnh Long, chúng ta có thể đi đò hoặc ghe xuôi dòng Cổ Chiên, cũng có thể đi quốc lộ 57 qua phà Đình Khao và chỉ mất hơn nửa giờ đồng hồ là đến được nơi này. So với những làng hoa kiểng như ở Chợ Lách, Sa Đéc v.v... thì làng mai vàng Phước Định chỉ là một địa chỉ mới. Điều đặc biệt là những người nông dân ở đây đã biết tạo cho mình một hướng đi, một nét độc đáo riêng và sớm khẳng định sự lựa chọn đúng đắn của mình.
Khi đặt chân đến đây, chúng ta sẽ thấy vô cùng thú vị bởi trước mắt mọi người là cảnh nhà nhà trồng mai, người người trồng mai. Mai được trồng khắp mọi nơi, như ở trước sân, sau vườn, bên hông nhà v.v... Mọi khoảng đất trống đều được tận dụng để trồng mai, thậm chí mai được trồng để làm hàng rào. Cây mai có mặt khắp nơi, nhưng không vì thế mà trở nên tầm thường, ngược lại càng chứng tỏ tấm lòng yêu quý mai của mọi người. Mai chẳng những đem đến hương sắc ngày xuân, mà còn đem đến nguồn thu nhập đáng kể, giúp nhiều người dân Phước Định thoát nghèo, vươn lên khá giả.
Trước đây, bà con nông dân ở Phước Định cũng như những người dân khác trên đất cù lao đều sinh sống bằng nghề làm vườn. Tuy là vùng đất trù phú, cây trái bốn mùa nhưng cuộc sống của họ còn gặp nhiều khó khăn. Lúc bấy giờ, thú chơi mai cổ vốn chỉ có ở nhiều người cao tuổi trong làng. Họ chơi mai xuất phát từ lòng say mê, yêu thích và xem đó như là một thú chơi tao nhã… Nhưng lớp con cháu kế cận thì không chỉ nghĩ thế. Ngoài sự đam mê và thích thú, họ còn nhìn thấy hướng phát triển kinh tế và việc kết hợp xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư từ cây mai vàng. Cây mai có thể làm xanh - sạch - đẹp xóm làng, đem lại nguồn thu nhập lớn, nâng cao mức sống từng hộ gia đình.
Từ đó, bà con nơi đây đã không ngừng học hỏi, giúp đỡ nhau để cùng phát triển cây mai vàng. Từ vài ba hộ, đến nay, cả ấp Phước Định đều trồng mai. Họ vừa sưu tầm, vừa chơi vừa bán. Vài năm qua, nguồn thu nhập từ cây mai vàng đã giúp nhiều gia đình vươn lên khá giả. Hiện tại, trong ấp chỉ còn 5,3% hộ nghèo và ba năm liền, Phước Định giữ vững danh hiệu ấp Văn hoá theo tiêu chí mới. Cây mai vàng đã thật sự khoác lên một chiếc áo mới cho vùng quê sông nước cù lao.
Danh tiếng làng mai vàng Phước Định được thương lái cũng như những người chơi mai ở nhiều tỉnh thành biết đến. Điều đó càng được khẳng định hơn khi tháng 5/2008 vừa qua, làng mai vàng Phước Định được chọn đi báo cáo điển hình trong Hội thảo Khuyến nông đô thị do Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư quốc gia tổ chức tại TPHCM.
Hoa mai có mặt ở khắp cả ba miền, nhưng chỉ nở vào đúng dịp Tết Nguyên đán. Chính vì vậy, từ xa xưa, người Nam bộ xem hoa mai là biểu tượng của ngày Tết, là hoa của hy vọng, của điềm lành và sự thịnh vượng. Hoa mai được nhắc đầu tiên trong bộ tứ mai, lan, cúc, trúc. Nhiều tài liệu còn viết, người xưa còn liệt mai vào hàng tùng bách, có tiết tháo trong sạch mà các giống hoa khác không đủ sức sánh bằng. Thế nên, hoa mai đã trở thành nguồn cảm hứng làm nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Vì lẽ đó, nhà nào cũng muốn có vài chậu mai ưng ý để chưng trong những ngày đầu năm.
Trước đây, người ta trồng mai để chơi trong ba ngày Tết nên chỉ chú trọng phần hoa. Ngày nay, đa số nghệ nhân đều thích thú chơi mai dưới dạng kiểng cổ, mai ghép hay mai bonsai, bởi cây mai dễ tạo dáng và có cái tên tượng trưng cho sự may mắn, tốt đẹp. Từ lợi thế đem đến cho người chơi thú tiêu khiển về sắc hoa và cả về phần kiểng, nên cây mai vàng ngày càng được ưa chuộng. Nhiều người sẵn sàng bỏ ra bạc triệu để có được cây mai ưng ý về chưng trong nhà. Những năm gần đây, trên thị trường đã xuất hiện những cây mai có giá hàng trăm triệu đồng nên thú chơi mai không đơn thuần chỉ là tiêu khiển, mà còn là chuyện kinh doanh. Nghề trồng mai không phải là một nghề trồng trọt bình thường. Để mang lại giá trị cho một gốc mai bình thường trở nên có giá trị đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế, kiên nhẫn và sáng tạo của người nghệ nhân. Hiện nay, ở nhiều nơi, người ta trồng nhiều loại mai khác nhau. Riêng ở Phước Định chỉ trồng duy nhất loại mai vàng. Chính mai vàng đã tạo nên nét đặc trưng cho làng mai vàng Phước Định. Mai được chơi ở nhiều dạng như : mai y, mai bonsai, mai chân nôm, mai tháp dảo… Mỗi kiểu dáng đều có vẻ đẹp và ý nghĩa riêng. Tùy theo sở thích và khả năng tài chánh của mỗi người mà những hộ trồng mai, chơi mai, hay trao đổi buôn bán mai cũng có điểm khác biệt.
Cùng với anh cán bộ của ấp, chúng tôi đến nhà anh Hai Mẫn, một trong những người hiện đang sở hũu những gốc mai trị giá vài trăm triệu đồng. Để có được cây mai hơn trăm tuổi, ông Hai Mẫn phải mất đến cả trăm triệu đồng và rất nhiều công sức. Nếu không có sự đam mê, không cảm nhận được vẻ đẹp, sức hấp dẫn của nó thì cũng khó mà có được cây mai nầy. Sự tích tụ của nắng, gió, thời gian cùng sự chắt lọc tinh tế của thiên nhiên và con người đã biến những cây mai không đơn thuần chỉ là những cây cổ thụ mà thật sự đã trở thành tác phẩm nghệ thuật. Và tất nhiên, đối với ông Hai Mẫn, đây là một tác phẩm nghệ thuật vô cùng sống động, nó luôn gắn bó trong đời sống của gia đình ông. Được chăm sóc, được chiêm ngưỡng, tận hưởng vẻ đẹp của nó là điều vô cùng thú vị.
Ngoài những cây mai có giá vài trăm triệu đồng, ở Phước Định đang có trên 50 cây mai có trị giá từ 50 - 150 triệu đồng và trên 6.000 cây từ dưới 1 triệu đến 50 triệu đồng. Ông Sáu Móm - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh của làng - là người sở hữu nhiều gốc mai có giá hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, chỉ một số ít người như ông Hai Mẫn, ông Sáu Sửng, ông Sáu Móm… sở hữu nhiều mai cổ, phần lớn những người nông dân khác như Tiêu Hùng Minh sưu tầm mai ở dạng đại trà hơn, dễ mua dễ bán. Từ những cây mai đầu tiên, thu về được chút lợi nhuận vào đầu những năm 1990, đến nay, vườn mai của ông có đến cả trăm gốc. Mai lớn, nhỏ cỡ nào cũng có và có giá từ một đến vài chục triệu đồng mỗi cây. Sân vườn trước nhà ông không còn một chỗ trống. Ông tâm sự : Ở đây, đất đai cũng thuộc dạng “tấc đấc tấc vàng” nên đều được tận dụng. Một khi người nông dân biết vận dụng trí tuệ và lòng đam mê vào tiềm năng vô tận của đất thì không chỉ chốn đô thị “tấc đất” mới được sánh bằng “tấc vàng”. Tất nhiên, để tạo được giá trị cho cây mai cũng là một kỳ công, đòi hỏi sự đam mê, kiên nhẫn, tinh tế, khéo léo…
Chính vì hoa mai là biểu tượng của ngày Tết, sắc vàng của hoa mai tượng trưng cho sự thịnh vượng, may mắn nên chơi mai không chỉ chú ý đến dáng, thế, gốc, cành… mà điều quan trọng còn là ở hoa mai. Tuy mai có thể tự rụng lá và ra hoa vào những ngày cuối đông, nhưng để có hoa mai chưng và cúng tổ tiên trong những ngày Tết, người ta có thể chủ động làm lá mai vào những thời điểm thích hợp. Thời điểm đó phụ thuộc vào những yếu tố nhất định như thời tiết, nụ mai và giống mai…
Vào những ngày giữa tháng Chạp, không khí ở làng mai thật náo nhiệt. Từ những ông lão bà cụ, phụ nữ trẻ em, ai cũng có thể tham gia vào công việc chăm sóc mai. Qua một năm chăm sóc, thành quả đã gần kề, mai vàng Phước Định rồi đây sẽ làm đẹp làng quê và góp phần mang hương sắc của mùa xuân đến với mọi nhà. Vài hôm nữa, làng Phước Định sẽ nhuộm một màu vàng rực rỡ dọc theo hai bên đường đi hay trước mỗi sân nhà, tạo nên một vẻ đẹp thật độc đáo của mùa xuân mà không phải nơi nào cũng có được.
Bắt đầu từ ngày 21, 22 tháng Chạp, người dân ở Phước Định chở mai sang bán ở chợ hoa xuân Thị xã Vĩnh Long. Mai mang sang chợ hoa thường ở dạng giá cả trung bình vì dễ bán và cũng không bị mất sức nhiều khi đào bứng, di chuyển. Từ nhiều năm qua, mai Phước Định đã góp phần làm phong phú đa dạng cho chợ hoa xuân, tạo thêm nhiều cơ hội mua mai Tết về chưng cho mọi người. Ngoài việc chuẩn bị mai bán Tết, năm nay, những người nông dân làm nghệ thuật ở làng mai còn chọn ra một số tác phẩm độc đáo, ưng ý nhất để dự thi sinh vật cảnh ở huyện Long Hồ và ở tỉnh Vĩnh Long.
Vào những ngày giáp Tết, ở Phước Định, đã có người đã bán hết vườn mai của mình, đang khẩn trương chuẩn bị cho Tết năm sau. Có những cây mai từ khi mua về đến khi bán được phải mất từ vài ba năm đến hàng chục năm, nhưng cũng có cây chỉ cần sau một năm là có thể cho lợi nhuận. Thời điểm cuối năm, phần đông bà con miệt vườn hay gặp khó khăn kinh tế do không phải vào mùa thu hoạch. Riêng những người trồng hoa kiểng như làng mai Phước Định thì đây là mùa vụ chính của họ. Có thể nói, bằng sự năng động nhạy bén, sự cần cù ham học hỏi, những người nông dân Phước Định đã khẳng định hướng đi đúng đắn của mình. Khi cuộc sống vật chất ổn định, nhu cầu thưởng thưởng thức nghệ thuật càng được xem trọng. Và mai vàng ngày Tết chính là món ăn tinh thần không thể thiếu của mọi gia đình. Đáp ứng đúng nhu cầu đó của mọi người chính là nguyên nhân đã giúp hình thành cũng như phát triển làng mai vàng Phước Định.
Tuyết Mai
Ấp Phước Định 2 nằm phía bờ Bắc sông Cổ Chiên, có quốc lộ 57 đi qua nên thuận tiện giao thông đường thủy lẫn đường bộ. Từ Thị xã Vĩnh Long, chúng ta có thể đi đò hoặc ghe xuôi dòng Cổ Chiên, cũng có thể đi quốc lộ 57 qua phà Đình Khao và chỉ mất hơn nửa giờ đồng hồ là đến được nơi này. So với những làng hoa kiểng như ở Chợ Lách, Sa Đéc v.v... thì làng mai vàng Phước Định chỉ là một địa chỉ mới. Điều đặc biệt là những người nông dân ở đây đã biết tạo cho mình một hướng đi, một nét độc đáo riêng và sớm khẳng định sự lựa chọn đúng đắn của mình.
Khi đặt chân đến đây, chúng ta sẽ thấy vô cùng thú vị bởi trước mắt mọi người là cảnh nhà nhà trồng mai, người người trồng mai. Mai được trồng khắp mọi nơi, như ở trước sân, sau vườn, bên hông nhà v.v... Mọi khoảng đất trống đều được tận dụng để trồng mai, thậm chí mai được trồng để làm hàng rào. Cây mai có mặt khắp nơi, nhưng không vì thế mà trở nên tầm thường, ngược lại càng chứng tỏ tấm lòng yêu quý mai của mọi người. Mai chẳng những đem đến hương sắc ngày xuân, mà còn đem đến nguồn thu nhập đáng kể, giúp nhiều người dân Phước Định thoát nghèo, vươn lên khá giả.
Trước đây, bà con nông dân ở Phước Định cũng như những người dân khác trên đất cù lao đều sinh sống bằng nghề làm vườn. Tuy là vùng đất trù phú, cây trái bốn mùa nhưng cuộc sống của họ còn gặp nhiều khó khăn. Lúc bấy giờ, thú chơi mai cổ vốn chỉ có ở nhiều người cao tuổi trong làng. Họ chơi mai xuất phát từ lòng say mê, yêu thích và xem đó như là một thú chơi tao nhã… Nhưng lớp con cháu kế cận thì không chỉ nghĩ thế. Ngoài sự đam mê và thích thú, họ còn nhìn thấy hướng phát triển kinh tế và việc kết hợp xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư từ cây mai vàng. Cây mai có thể làm xanh - sạch - đẹp xóm làng, đem lại nguồn thu nhập lớn, nâng cao mức sống từng hộ gia đình.
Từ đó, bà con nơi đây đã không ngừng học hỏi, giúp đỡ nhau để cùng phát triển cây mai vàng. Từ vài ba hộ, đến nay, cả ấp Phước Định đều trồng mai. Họ vừa sưu tầm, vừa chơi vừa bán. Vài năm qua, nguồn thu nhập từ cây mai vàng đã giúp nhiều gia đình vươn lên khá giả. Hiện tại, trong ấp chỉ còn 5,3% hộ nghèo và ba năm liền, Phước Định giữ vững danh hiệu ấp Văn hoá theo tiêu chí mới. Cây mai vàng đã thật sự khoác lên một chiếc áo mới cho vùng quê sông nước cù lao.
Danh tiếng làng mai vàng Phước Định được thương lái cũng như những người chơi mai ở nhiều tỉnh thành biết đến. Điều đó càng được khẳng định hơn khi tháng 5/2008 vừa qua, làng mai vàng Phước Định được chọn đi báo cáo điển hình trong Hội thảo Khuyến nông đô thị do Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư quốc gia tổ chức tại TPHCM.
Hoa mai có mặt ở khắp cả ba miền, nhưng chỉ nở vào đúng dịp Tết Nguyên đán. Chính vì vậy, từ xa xưa, người Nam bộ xem hoa mai là biểu tượng của ngày Tết, là hoa của hy vọng, của điềm lành và sự thịnh vượng. Hoa mai được nhắc đầu tiên trong bộ tứ mai, lan, cúc, trúc. Nhiều tài liệu còn viết, người xưa còn liệt mai vào hàng tùng bách, có tiết tháo trong sạch mà các giống hoa khác không đủ sức sánh bằng. Thế nên, hoa mai đã trở thành nguồn cảm hứng làm nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Vì lẽ đó, nhà nào cũng muốn có vài chậu mai ưng ý để chưng trong những ngày đầu năm.
Trước đây, người ta trồng mai để chơi trong ba ngày Tết nên chỉ chú trọng phần hoa. Ngày nay, đa số nghệ nhân đều thích thú chơi mai dưới dạng kiểng cổ, mai ghép hay mai bonsai, bởi cây mai dễ tạo dáng và có cái tên tượng trưng cho sự may mắn, tốt đẹp. Từ lợi thế đem đến cho người chơi thú tiêu khiển về sắc hoa và cả về phần kiểng, nên cây mai vàng ngày càng được ưa chuộng. Nhiều người sẵn sàng bỏ ra bạc triệu để có được cây mai ưng ý về chưng trong nhà. Những năm gần đây, trên thị trường đã xuất hiện những cây mai có giá hàng trăm triệu đồng nên thú chơi mai không đơn thuần chỉ là tiêu khiển, mà còn là chuyện kinh doanh. Nghề trồng mai không phải là một nghề trồng trọt bình thường. Để mang lại giá trị cho một gốc mai bình thường trở nên có giá trị đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế, kiên nhẫn và sáng tạo của người nghệ nhân. Hiện nay, ở nhiều nơi, người ta trồng nhiều loại mai khác nhau. Riêng ở Phước Định chỉ trồng duy nhất loại mai vàng. Chính mai vàng đã tạo nên nét đặc trưng cho làng mai vàng Phước Định. Mai được chơi ở nhiều dạng như : mai y, mai bonsai, mai chân nôm, mai tháp dảo… Mỗi kiểu dáng đều có vẻ đẹp và ý nghĩa riêng. Tùy theo sở thích và khả năng tài chánh của mỗi người mà những hộ trồng mai, chơi mai, hay trao đổi buôn bán mai cũng có điểm khác biệt.
Cùng với anh cán bộ của ấp, chúng tôi đến nhà anh Hai Mẫn, một trong những người hiện đang sở hũu những gốc mai trị giá vài trăm triệu đồng. Để có được cây mai hơn trăm tuổi, ông Hai Mẫn phải mất đến cả trăm triệu đồng và rất nhiều công sức. Nếu không có sự đam mê, không cảm nhận được vẻ đẹp, sức hấp dẫn của nó thì cũng khó mà có được cây mai nầy. Sự tích tụ của nắng, gió, thời gian cùng sự chắt lọc tinh tế của thiên nhiên và con người đã biến những cây mai không đơn thuần chỉ là những cây cổ thụ mà thật sự đã trở thành tác phẩm nghệ thuật. Và tất nhiên, đối với ông Hai Mẫn, đây là một tác phẩm nghệ thuật vô cùng sống động, nó luôn gắn bó trong đời sống của gia đình ông. Được chăm sóc, được chiêm ngưỡng, tận hưởng vẻ đẹp của nó là điều vô cùng thú vị.
Ngoài những cây mai có giá vài trăm triệu đồng, ở Phước Định đang có trên 50 cây mai có trị giá từ 50 - 150 triệu đồng và trên 6.000 cây từ dưới 1 triệu đến 50 triệu đồng. Ông Sáu Móm - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh của làng - là người sở hữu nhiều gốc mai có giá hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, chỉ một số ít người như ông Hai Mẫn, ông Sáu Sửng, ông Sáu Móm… sở hữu nhiều mai cổ, phần lớn những người nông dân khác như Tiêu Hùng Minh sưu tầm mai ở dạng đại trà hơn, dễ mua dễ bán. Từ những cây mai đầu tiên, thu về được chút lợi nhuận vào đầu những năm 1990, đến nay, vườn mai của ông có đến cả trăm gốc. Mai lớn, nhỏ cỡ nào cũng có và có giá từ một đến vài chục triệu đồng mỗi cây. Sân vườn trước nhà ông không còn một chỗ trống. Ông tâm sự : Ở đây, đất đai cũng thuộc dạng “tấc đấc tấc vàng” nên đều được tận dụng. Một khi người nông dân biết vận dụng trí tuệ và lòng đam mê vào tiềm năng vô tận của đất thì không chỉ chốn đô thị “tấc đất” mới được sánh bằng “tấc vàng”. Tất nhiên, để tạo được giá trị cho cây mai cũng là một kỳ công, đòi hỏi sự đam mê, kiên nhẫn, tinh tế, khéo léo…
Chính vì hoa mai là biểu tượng của ngày Tết, sắc vàng của hoa mai tượng trưng cho sự thịnh vượng, may mắn nên chơi mai không chỉ chú ý đến dáng, thế, gốc, cành… mà điều quan trọng còn là ở hoa mai. Tuy mai có thể tự rụng lá và ra hoa vào những ngày cuối đông, nhưng để có hoa mai chưng và cúng tổ tiên trong những ngày Tết, người ta có thể chủ động làm lá mai vào những thời điểm thích hợp. Thời điểm đó phụ thuộc vào những yếu tố nhất định như thời tiết, nụ mai và giống mai…
Vào những ngày giữa tháng Chạp, không khí ở làng mai thật náo nhiệt. Từ những ông lão bà cụ, phụ nữ trẻ em, ai cũng có thể tham gia vào công việc chăm sóc mai. Qua một năm chăm sóc, thành quả đã gần kề, mai vàng Phước Định rồi đây sẽ làm đẹp làng quê và góp phần mang hương sắc của mùa xuân đến với mọi nhà. Vài hôm nữa, làng Phước Định sẽ nhuộm một màu vàng rực rỡ dọc theo hai bên đường đi hay trước mỗi sân nhà, tạo nên một vẻ đẹp thật độc đáo của mùa xuân mà không phải nơi nào cũng có được.
Bắt đầu từ ngày 21, 22 tháng Chạp, người dân ở Phước Định chở mai sang bán ở chợ hoa xuân Thị xã Vĩnh Long. Mai mang sang chợ hoa thường ở dạng giá cả trung bình vì dễ bán và cũng không bị mất sức nhiều khi đào bứng, di chuyển. Từ nhiều năm qua, mai Phước Định đã góp phần làm phong phú đa dạng cho chợ hoa xuân, tạo thêm nhiều cơ hội mua mai Tết về chưng cho mọi người. Ngoài việc chuẩn bị mai bán Tết, năm nay, những người nông dân làm nghệ thuật ở làng mai còn chọn ra một số tác phẩm độc đáo, ưng ý nhất để dự thi sinh vật cảnh ở huyện Long Hồ và ở tỉnh Vĩnh Long.
Vào những ngày giáp Tết, ở Phước Định, đã có người đã bán hết vườn mai của mình, đang khẩn trương chuẩn bị cho Tết năm sau. Có những cây mai từ khi mua về đến khi bán được phải mất từ vài ba năm đến hàng chục năm, nhưng cũng có cây chỉ cần sau một năm là có thể cho lợi nhuận. Thời điểm cuối năm, phần đông bà con miệt vườn hay gặp khó khăn kinh tế do không phải vào mùa thu hoạch. Riêng những người trồng hoa kiểng như làng mai Phước Định thì đây là mùa vụ chính của họ. Có thể nói, bằng sự năng động nhạy bén, sự cần cù ham học hỏi, những người nông dân Phước Định đã khẳng định hướng đi đúng đắn của mình. Khi cuộc sống vật chất ổn định, nhu cầu thưởng thưởng thức nghệ thuật càng được xem trọng. Và mai vàng ngày Tết chính là món ăn tinh thần không thể thiếu của mọi gia đình. Đáp ứng đúng nhu cầu đó của mọi người chính là nguyên nhân đã giúp hình thành cũng như phát triển làng mai vàng Phước Định.
Tuyết Mai