Hình ảnh của Mai trong thi văn họa pháp

Điều hấp dẫn đầu tiên có thể nhận ra ngay là dáng vẻtha thướt và uyển chuyển nhẹ nhàng ở Mai. Có người ví hình ảnh cây mai như hìnhdáng một thiếu nữ mềm mại e ấp hoặc biểu thị cho sự tao nhã sâu sắc của thivăn. Những lời nhận xét đó ngẫm cho cùng cũng không lấy gì làm quá đáng cho lắm,nếu ta biết rằng cây Mai vốn không chỉ có nét đẹp riêng, mà còn tổng hợp được vẻđẹp của Tùng và Trúc.

Mai đẹp như trúc ở chỗ cành lá nào cũng xanh tươi mơnmởn và chỉ thay lá mỗi năm một lần. Những lúc có gió nhẹ lướt qua dáng đung đưathanh tú của Mai không khác gì nét thướt tha của Trúc đang đùa trong gió.

Mai lại có nét uy nghiêm và cao quý như Tùng vì cóthể sống được lâu năm, thân tuy dầm mình trong nắng gió mà vẫn xanh tươi. Thậmchí có thể phơi mình trong sương tuyết suốt mùa đông mà vẫn tồn tại dẻo dai, ítcó loại cây nào có thể sánh được.

Trong khi Trúc ẻo lả còn Tùng thô cứng nhưng nói đếnMai là nói đến sự kết hợp tuyệt vời giữa hai hình ảnh trên, khiến cho Mai có đượcthân hình tha thướt không kém gì trúc, mà còn cứng cáp dẻo dai như Tùng nhưBách.

Bị thu hút say mê vì những nét tuyệt đẹp đó nên hoàntoàn không phải ngẫu nhiên mà biết bao thi nhân mặc khách bao đời nay đã tốnkhông biết bao nhiêu giấy mực để ca tụng vẻ đẹp của hoa mai.

Kinh thi nói đến Mai như ý nghĩa tượng trưng cho tiếttháo đởm lược của hình ảnh kẻ làm trai.

Mai trong đạo giáo lại được nâng lên tầm vũ trụ, khi có đầy đủ tính chất của âm dương (lưỡng nghi). Đây là hai tính chấtcơ bản cấu thành nên vũ trụ. Mai vừa là hình ảnh đạo vua tôi, vừa tượng trưngcho tình cha con, nghĩa vợ chồng.

Đối với Nho giáo, nhắc đến Mai là nhắc đến hình ảnhcủa bậc quân tử có phẩm hạnh toàn mỹ, tài năng, xuất chúng, không dùng thủ đoạnđể thúc ép ai mà cũng chẳng xu nịnh hay lòn cúi ai. Mai còn là hình ảnh của ngườianh hùng với chí khí hiên ngang bất khuất, dù gặp cảnh gian truân khắc nghiệt vẫnkhông hề lùi bước cúi đầu.
Ca ngợi vẻ đẹp của Mai vốn không chỉ có giới vănnhân nho sĩ, mà các danh họa bật thầy Trung Quốc từ thời cổ đại còn nâng tầm sựsay mê của mình đối với Mai. Hình ảnh hoa Mai lên thành chủđề chính cho các tác phẩm nổi tiếng của mình, khiến hoa mai không những rực rỡngoài thiên nhiên mà cũng không kém phần sinh động xuất thần trên nét vẽ còn đượclưu truyền cho đến ngày nay.

Các trường phái vẽ mai rất phong phú được thể hiệnqua nhiều danh hoạ bậc thầy, có thể liệt kê một số tên tuổi tiêu biểu nhưsau:

Vũ Tích: Ông là bậc thầy về họa pháp dưới thời NhàĐường Trung Quốc, tên tuổi của ông gắn liền với phương pháp vẽ mai theo hìnhdáng trước rồi mới hoàn chỉnh màu sắc, phương pháp này có tên gọi là “Câu LặcHọa”. Về sau một số danh họa như Từ Hi, Lý Tư Huấn cũng chọn trường phái này đểlàm tư tưởng sáng tác cho mình và góp phần bổ sung thêm cho phương pháp Câu LặcHọa thêm phần sinh động, nên được mọi người ưa chuộng.

Đường Sương Cát: Lúc đầu ông cũng chọn phương phápCâu Lặc Họa làm trường phái vẽ mai cho mình. Nhưng sau đó lại có thể tự sáng lậpmột trường phái có tên là “Một Cốt Họa”. Tuy thứ tự cách vẽ có phần trái ngượcnhau với phương pháp cũ nhưng lại gây được tiếng vang rất lớn vì có nét độc đáoriêng. Điểm độc đáo ở phương pháp Một Cốt Họa là không dùng những đường viềnngoài để phát họa hình ảnh hoa mai từ đầu mà dùng thẳng bột màu để vẽ ngay màusắc hoa mai.

Trần Thường: Ông là một danh họa dưới thời nhà Tống,nổi tiếng với phương pháp vẽ mai “Bạch Phi Hoa”. Nét độc đáo trong tranh vẽ củaông là không thể hiện hoa mai đúng như màu sắc vốn có của nó trong tự nhiên.Thay vì cánh hoa Mai màu vàng thì ông lại không dùng bột màu vàng để tô, nhưnglại dùng màu vàng làm đường viền cho cánh hoa. Thoạt đầu phương pháp này trôngcó vẻ khác lạ vì thiếu tự nhiên, nhưng càng nhìn vào tranh vẽ của ông, ngườixem càng yêu thích vì thấy được những đường nét tả thực, lột tả được hết cái thầncủa hoa mai.

Thôi Bạch: là danh họadưới thời nhà Tống, nổi tiếng với cách họa hoa Mai theo phương pháp “Phát Mặc Họa”.Thoạt đầu ông cũng vẽ hoa Mai như màu sắc vốn có của nó trong tự nhiên, nhưngsau đó lại tô điểm thêm những nét chấm phá bằng mực đậm để tạo ra những điểm nhấnđặc biệt cho tranh vẽ. Sắc vàng của hoa cũng vì thế mà nổi bậc lên trên cái nềnchấm phá này, khiến người thưởng ngoạn cảm nhận hết sức rõ nét vẻ đẹp đến xuấtthần của hoa Mai trong tranh của ông.